Na području Opštine Srbac od septembra 2024. godine se realizuje značajan projekat usmjeren na istraživanje i obnovu biodiverziteta nekada čuvenog močvarnog kompleksa Bardača.

Tim povodom danas je u Gradskoj galeriji “Rajko Petković” u Srpcu održana prezentacija ovog projekta kojoj su prisustvovali predstavnici Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju, Centra za životnu sredinu, Centra za istraživanje biodiverziteta, Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, te načelnik opštine Srbac Mlađan Dragosavljević, predsjednik Skupštine opštine Srbac Dejan Dević, načelnik Odjeljenja za privredu, poljoprivredu i društvene djelatnosti Marko Miholjčić, direktori javnih preduzeća, kao i predstavnici ostalih organizacija i ustanova.

Cilj projekta je, prije svega, naučno istraživanje trenutnog stanja ekosistema, kontinuirani monitoring biodiverziteta, ali i izrada konkretnih prijedloga mjera koje bi u budućnosti mogle omogućiti da se Bardača, ukoliko se ispune potrebni uslovi, vrati u prijašnje stanje.

Rukovodilac projekta, Dragana Šnjegota, ističe da je riječ je o dijelu velikog međunarodnog Horizon projekta koji sa provodi ispred lokalne zajednice, uz podršku Opštine Srbac, dok je izvođač aktivnosti Centar za istraživanje biodiverziteta.

Tvrdi da je poseban fokus stavljen na uključivanje lokalne zajednice i edukaciju mladih, te se tako u okviru projekta organizuju radionice za učenike i studente, kao i terenski odlasci na Bardaču.

“Jedna od ključnih aktivnosti jeste formiranje eksperimentalne vodene površine koja služi kao otvorena laboratorija na terenu. Na toj lokaciji provode se analize vode, zemljišta i pesticida, kao i monitoring biljnih i životinjskih vrsta. Na eksperimentalnoj površini uglavnom su prisutni beskičmenjaci, a izvršeno je i poribljavanje mlađi šarana i tolstolobika kako bi se podstakao razvoj ekosistema”, navela je Šnjegota i dodala da će raditi na dodatnom poribljavanju.

Prema njenim riječima, jedan od najvećih izazova ostaje upravljanje vodnim režimom, zbog čega planiraju angažovati stručnjake koji će analizirati mogućnosti dopremanja vode iz bunara ili okolnih vodotokova.

“Zbog rastresitog zemljišta voda se brzo gubi, stoga je planirano uvođenje pumpi na solarni pogon koje bi omogućile stalno održavanje nivoa vode uz smanjenje troškova energije”, rekla je ona.

Poručila je projekat završava u maju 2027. godine, ali se nada nastavku aktivnosti kroz nove projekte i dodatna finansiranja, jer obnova ovakvih ekosistema zahtijeva dugoročan rad i kontinuiranu podršku.

U okviru međunarodne saradnje, Šnjegota će krajem maja učestvovati na sastanku u Španiji, gdje će predstaviti dosadašnje aktivnosti i pokušati obezbijediti podršku za naredne faze zaštite i revitalizacije Bardače.

Načelnik opštine Srbac Mlađan Dragosavljević poručio je da je realizacija ovog projekta značajan korak ka ponovnom otvaranju pitanja budućnosti Bardače i njenog mogućeg oporavka.

„Za nas iz lokalne zajednice i opštinske uprave ovo predstavlja novu pokretačku snagu. Želimo da kroz ovakve aktivnosti ponovo animiramo i više nivoe vlasti, kojima ćemo pristupiti odlučnije s ciljem vraćanja Bardače na njene osnovne postavke. Iako je svima jasno da potpuno vraćanje u stanje kakvo je nekada imala predstavlja izuzetno zahtjevan, gotovo nemoguć zadatak, važno je nastaviti borbu i pokušati makar djelimično obnoviti vrijednosti i prednosti koje je ovo područje nekada nosilo“, poručio je Dragosavljević.

On je istakao da se svijest o značaju prirodnih resursa danas značajno promijenila, te da zajednica sve jasnije uviđa koliko je izgubila nestankom ekoloških i prirodnih vrijednosti koje je Bardača nekada imala.

„Postajemo svjesni koliko smo izgubili, ali vjerujemo da nismo zakasnili. Upravo zato želimo nastaviti aktivnosti i dati podršku svim inicijativama koje vode ka njenom oporavku”, tvrdi načelnik.

Profesorica Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu Vera Nikolić, koja je takođe učesnica ovog projekta, istakla je da im je zadatak da utvrde kolike su mogućnosti poboljšanja biodiverziteta Bardače, te da na osnovu rezultata izrade akcioni plan koji će sadržavati preporuke lokalnoj zajednici i nadležnim institucijama o tome koje mjere bi mogle doprinijeti obnovi ekosistema.

“Već smo realizovali jedno jesenje uzorkovanje. Sada se nalazimo u proljetnoj sezoni, koja je veoma važna za istraživanja, pa ćemo ponovo prikupljati uzorke organizama koji nastanjuju eksperimentalnu vodenu površinu. Fokusirani smo na sitne organizme koji žive u vodi i na dnu vodnih staništa. Iako su mali i često nevidljivi golim okom, oni su izuzetno važni jer predstavljaju osnovu vodenih ekosistema i vrlo dobro pokazuju kakvo je stanje životne sredine”, pojasnila je Nikolićeva.

Po završetku prezentacije, prisutni su boravili u Bardači, gdje su iz prve ruke imali priliku da vide demonstraciju analize na eksperimentalnoj površini.

Primjeri iz regiona pokazuju da su slična močvarna područja, koja su bila isušena i izgubila status staništa, uspješno obnovljena kroz dugoročan i sistemski pristup. Upravo takva iskustva daju nadu da bi i Bardača mogla ponovo postati značajan močvarni kompleks.